FRANjEVAČKI SAMOSTAN – Bač

FRANjEVAČKI SAMOSTAN – Bač

Franjevački samostan se nalazi u centru Bača. Kompleks čine samostanski sklop, u obliku kvadrata, sa unutrašljim dvorištem i crkva Uznesenja Marije.
Osnove samostana postavljene su još 1169 godine na temeljima stare katedrale. Postavili su ih pripadnici viteško–monaškog krstaškog reda Templara (kanonici svetog groba Jerusalemskog). Po svojim dimenzijama i stilu gradnje u samom vrhu romanske arhitekture. Peterostrana apsida, kombinacija kamena i cigle, stubovi sa glavama životinja, na krovu „gargojle“ (vodorige), emajlirane oplate. Unutrašnjost je bila tip starohrišćanske bazilike – goli zidovi bez maltera. Da je to stvarno krstaška građevina, potvrđuju i podzemne „kandže“ koje dodatno daju stabilnost građevini. Takve izbočene stope nema ni jedna druga srednjevekovna građevina na ovim prostorima. Regularni kanonici svetog groba Jerusalimskog imali su u Baču svoju prepozituru. „Canonici cruciferi“ bilo je njihovo kraće ime. Kao red nastali su u doba krstaških ratova i na svom odelu imali su krst, pa su zato dobili ime „cruciferi“ . Kako bi se razlikovali od ostalih krstaša, imali su jedan veliki crveni krst sa četiri manja na belom plaštu.
Godine 1241. Mongoli – Tatari opustošili su samostan. Posle toga, do kraja 13. veka, izvršena je velika obnova crkve i samostana, celi objekat je dodatno utvrđen. Crkva je dobila gotički plafon sa lukovima od tesanog kamena, a ostaci gotičkog luka i danas se nalaze na hodniku pored crkve, koji je bio oslikan freskama. Izgrađen je zvonik – kula, u romaničko-gotičkom stilu i samostan je pretvoren u tvrđavu. Kod arheoloških iskopavanja postalo je vidljivo da je postojao i opkop sa vodom, dodatnim zidovima i kulama. Nakon pada Latinskog kraljevstva u Jerusalimu, prestala su i putovanja krstaša, pa je bački samostan izgubio svoje značenje kao stanica na putu za Svetu Zemlju. Odlukom mađarskog kralja Andrije Trećeg Arpada, samostan postaje franjevački od 1300. godine. Kod Mohača, Turci su 1526. porazili ugarsku vojsku. Za tursko vreme nam je stanje u Baču daleko bolje poznato nego za vreme srednjeg veka. Turci su ga delimično porušili i preuredili u džamiju, o čemu svedoče ostaci mihraba i turske posude za vodu na ulazu u samostan.
Godine 1688. kada je veća grupa vernika sa franjevcima iz Gradovrha došla u Bač, glavna džamija Bača opet je vraćena u crkvu. Uspostavljen je gradovrški samostan u Baču. Tek što je samostan obnovljen, došlo je do Rakocijeve bune protiv austrijske vlasti. U toj pobuni od 1704. do 1711. samostan je teško stradao. Godine 1711. gvardijan bačkog samostana u Vukovaru, fra Marko Dragojević, započinje obnovu samostana i crkve u Baču. Gradnja južnog i istočnog krila počela je godine 1734. (današnji samostan), a završena je 1758.godine. Sve je izgrađeno doprinosom vernika župe Bač kao i ostalih župa, kojima su upravljali bački franjevci. Najveći doprinos dao je upravitelj župe Sonta, fra Augustin Stopić. Njegovom zaslugom izgrađeno je zapadno krilo, hodnik uz crkvu, kor i kapele u crkvi, tj. pokrajna lađa. Tako je bački samostan dobio skladnu celinu, u koju su uklopljene i srednjevekovne građevine – crkva i zvonik.
Uređen je arhiv i biblioteka koja sadrži knjige od 15. do 20. veka. Budući da već 300 godina franjevci nisu napuštali samostan, očuvano je mnoštvo starih predmeta, posuđa, tekstila, crkvene odežde i mnoštvo sitnica, koje svedoče o kontinuitetu od srednjega veka. Prve orgulje, iz 1716. godine (spomen o najstarijim orguljama na području Vojvodine), zamenjene su godine 1827. novim, velikim orguljama. Sastoje se od 2 manuala, 16 registara i oko 1000 svirala, koje su još i danas u funkciji, iako im je potrebna obnova. Majstori su bili iz franjevačke orguljarske radionice iz Baje.
Najinteresantniji delovi su prostrana romanska apsida-svetilište i ostaci gotskih fresaka iz 15. veka, kao i masivni samostanski zvonik na osnovama iz 12. veka, koji daju upečatljivo obeležje ovom zdanju. U samostanu se nalazi riznica i nekoliko slika, vredna je italokritska ikona slikara Dime iz 1678 godine i kompozicija Tajne večere iz 1737 godine.
Satnica poseta za turiste: po dogovoru sa fratrom Josipom Špeharom.

Turistička organiacija opštine Bač, Trg Dr Zorana Đinđića 4 Bač 21 420
+381 (0)21 770 733 +381 (0)21 60 72 222 +381 (0)21 60 70 733
[email protected]
www.turizambac.rs/

Atrakcije

Sve atrakcije