GRADSKI MUZEJ KULTURNOG CENTRA – Vrbas

Muzejska zbirka Vrbasa, osnovana 1969. godine kao Zavičajna zbirka, od 1971. godine funkcioniše u okviru Doma kulture (današnji Kulturni centar Vrbasa). Zavičajna muzejska zbirka obuhvatala je tri odeljka: Vrbas u prošlosti – predmeti, materijal, dokumenta i drugo iz najranijeg perioda; Etnološkii odeljak – predmeti, odeća, pokućstvo i sve drugo što izražava višenacionalnu strukturu Vrbasa; Vrbas u NOP-u – dokumenta, oružje, fotografije, makete, baza i drugo iz perioda radničkog pokreta i Narodne revolucije. Aktivnošću i predanim radom Ištvana Đengea, nastavnika istorije, od učenika osnovnih škola Vrbasa, u vidu poklona dobijani su predmeti koji su bogatili istorijsku i etnološku zbirku.

Zbirka istorije umetnosti nastala je otkupom dela Jožefa Pehana, nezaobilazne ličnosti na prelazu vekova, koja je obeležila sve sfere kulturno-umetničkog i društvenog života Vrbasa s kraja 19. i početkom 20. veka. Otukupljena su i dela Bele Pehana, Jožefovog sina, takođe slikara. Arheološka zbirka koju čini materijal sa iskopavanja na području Vrbasa, dobijena je na trajno čuvanje od muzeja Vojvodine. Arheološka zbirka uvećavala se zahvaljujući arheološkim istraživanjima obavljenim u periodu od 1984. do 2015. godine.

Prva, stalna postavka u Vrbasu otvorena je 1998. godine u privremenim prostorijama koje je tada delila sa Kulturnim centrom Vrbasa. U četiri prostorije bili su izloženi predmeti iz oblasti arheologije, istorije i etnologije. Autori izložbe bili su Dragica Vukotić i Nebojša Stanojev, arheolog muzeja Vojvodine. Da je cilj prve stalne postavke uspešno realizovan, odnosno da je javnosti preneta prava informacija i razvijena svest o značaju kulturnog nasleđa, govori i podatak da je lokalna samouprava 2005. godine  dodelila muzejskoj zbirci objekat u centru grada.

Bitan podatak Fridriha Loca koji u svom delu opisuje muzejsku zbirku otvorenu u Novom Vrbasu 1935. godine u čast obeležavanja jubileja vezanog za doseljavanje Nemaca i osnivanje Novog Vrbasa. Muzej je bio posvećen priči o precima i poreklu doseljenog stanovništva i imao je zadatak da upozna potomke sa njihovim korenima i zavičajem predaka. Svaki trag muzejskim predmetima gubi se u vihoru Drugog svetskog rata.

Gradski muzej Vrbasa muzej je kompleksnog tipa koji delatnost zaštite sprovodi na području opštine Vrbas. Rad muzeja organizovan je po odeljenjima  i zbirkama:

1. 1. Arheološko odeljenje sa zbirkama

1. 1. Istorijsko odeljenje sa zbirkama

1. 1. Etnološko odeljenje sa

1. 1. Odeljenje istorije umetnosti

Muzej je smešten u dve zgrade.

1. 1. Glavni objekat Gradskog muzeja, Maršala Tita 88:

1. 1. Stalna postavka „Vrbas – čovek i priroda, sklad suživota“; „Etno-kutak“ izložbeni i radionički prostor; Apoteka Milete Leskovca; „Na prekretnici vekova – Jožef Pehan“;

1. 1. Objekat Baza „Centar“, u Ulici Milivoja Čobanskog 126:

Stalna postavka „NOB u Vrbasu“ i etno-kuća. Autor stalne postavke u “Bazi Centar” je kustos muzeja Vojvodine Nada Bošković. Izložba je postavljena 1986. godine. „Baza Centar“ zaštićena je zakonom kao znamenito mesto i svrstana je u kategoriju – kulturnih dobara od velikog značaja (na spisku nepokretnih kulturnih dobara.

Godine 2017. Štampan je i promovisan Vodič kroz Gradski muzej Vrbasa, na 144 stranice, na srpskom, mađarskom, rusinskom, engleskom i nemačkom jeziku.

Stalna postavka „Vrbas – čovek i priroda, sklad suživota“
VRBAS, ČOVEK I PRIRODA – SKLAD SUŽIVOTA tema je stalne postavke Gradskog muzeja Vrbasa. Postavka je koncipirana tako da provede posetioca kroz period dug osam milenijuma. U njemu su se smenjivale različite kulture, a predstavljen je prezentovanjem arheološke i istorijske zbirke. Tema asocira na Crnu baru, vodotok zahvaljujući kojem je u davna vremena čovek zastao na svom putu i našavši idealne uslove za život formirao prvo naselje, baš ovde. Danas, milenijumima kasnije, Crna bara „utopila“ se u Veliki bački kanal i sada je zaista i crna i bara. Sklad koji je trajao negde se zagubio, čovek je prestao da se prilagođava prirodi sa željom da je potčini, iskoristi, a za uzvrat ne da ništa. Tema pokušava da zaintrigira i natera na razmišljanje o našoj ulozi u razvoju svesti o očuvanju nasleđa, kako prirodnog tako i kulturnog, o neophodnosti da se pojedinačno da doprinos i očuvanju i unapređenju nasleđenog.

Cilj postavke jeste i da posetiocu dočara i oživi sliku Vrbasa i njegove uže okoline, odnosno, da prikaže život čoveka i njegovih dostignuća na ovim prostorima od prvih – neolitskih zajednica do dolaska Turaka – od VI milenijuma stare ere do XVI veka naše ere, a zatim, sa formiranjem naselja na kome se i danas nalazi, do savremenog doba.

Stalna postavka zasnovana je na predmetima dobijenim arheološkim i istorijskim istraživanjima i naučnim saznanjima do kojih se došlo proučavanjem tokom proteklih decenija. Dobijanjem novog prostora i proširenjem stalne postavke, stvorili su se uslovi da se u prikazu dugog razvoja civilizacije ovog prostora, udruživanjem interdisciplinarnih istraživanja, primene nova znanja i saznanja i savremeni muzeološki pristupi.

Potrudili su se da jezik izložbe bude jasan i razumljiv, a poruka povezana s opštim znanjem. Znajući da se publika mora stvarati i negovati, primenili su strategiju kojom se okrećemo publici, nudeći drugačiju svetlost i sjaj svojih kolekcija, novi pristup i nov način razmišljanja u vezi sa prezentacijom muzejskih eksponata.

Posebno treba istaći da zbirka zahvaljujući važnim arheološkim lokalitetima na području opštine, kao što su Čarnok, Šuvakov salaš i ciglana Polet, poseduje  vredne eksponate sa tih iskopina.

U posedu zbirke se nalaze i delovi i kompletne nošnje, veliki broj zanatskih predmeta među kojima je posebno interesantan drveni usisivač, jedini za koji se trenutno zna da postoji.

Radno vreme:

Ponedeljak – petak: 08:00 – 15:00

Tokom izložbi: 10:00 – 18:00

Grupne posete: uz prethodnu najavu