DVORAC “TOMANOVA VILA – VILA ZOIL” – Vrbas

Vilu je sagradila jevrejska veleposednička porodica Toman, kao reprezentativnu kuću za stanovanje. Zgrada je sagrađena početkom XX veka, po projektu arhitekte iz Budimpešte. Osnova vile je kvadratna, a fasada prema ulicama je reprezentativno obrađena, zidana je opekom, sa drvenom krovnom konstrukcijom. Ulaz sa tremom je naglašen sa dva stuba i dva polustuba koji nose lukove. Zgrada je ukrašena sa gleđosanim keramičkim pločicama sa motivom lala. Arhitektonski je oblikovana sa stilskim obeležjima mađarske varijante secesije i ima ogradu od kovanog gvožđa sa motivima istih stilskih karakteristika. Rešavana je simetrično, sa bočnim rizalitima polukružnog oblika i plitkim središnjim delom. Zabat je oblikovan izvijenim secesijskim linijama. Prozorski otvori završavaju se elipsastim lucima i uokvireni su malterskom plastikom u vidu pilastera sa kapitelima dekorisanim biljnom ornamentikom. Gleđosane keramičke pločice plave boje javljaju se i kod obrade lukova nad prozorskim otvorima. Bočna fasada je skromnije dekorativne obrade, sa tri rizalita od kojih srednji ima tri lučno završena prozora.
Porodica Toman je imala velike posede na severu Vrbasa, gde se i danas nalazi salaš sa imenom veleposednika. Tomanovi su se bavili poljoprivredom i trgovinom žitaricama. Nakon Tomanove smrti u vili su do Drugog svetskog rata živele njegova udovica i dve kćeri. Posle Drugog svetskog rata u vili je bio jedno kratko vreme smešten katastar opštine Vrbas, sa siromašnim informacijama, jer su nakon poplave u staroj zgradi katastra 1945. godine sve informacije bile uništene. Od 1974. godine ovde je bila smeštena Zavičajna zbirka.
Danas je u vili filijala u vlasništvu preduzeća DDOR Novi Sad. Pre desetak godina je izvršena revitalizacija i zgrada je u odličnom stanju. Zgrada je pod zaštitom države.
Vila nije otvorena za posetioce!

Tekst je preuzet od: TO Vrbas

Maršala Tita 42, Vrbas