GRADSKA KUĆA – Subotica

Za razliku od mnogih evropskih gradova centrom Subotice ne dominira katedrala ili crkva već Gradska kuća. Svojom lokacijom, dimenzijama i kitnjastom arhitekturom mađarske varijante secesije, Gradska kuća je postala odrednica grada, centar i simbol Subotice.

Građena je između 1908. i 1910. a opremanje enterijera je završeno 1912. godine. Zauzima površinu od skoro 6.000 m² sa 16.000 m² korisne površine. Toranj je visok 76 metara, a vidikovac se nalazi na visini od 45,5 metara i sa njega se pruža nezaboravan pogled na Suboticu i njenu okolinu. Gradsku kuću su projektovali Marcel Komor i Deže Jakab, poznati budimpeštanski arhitekti.

Ona ima simetričnu osnovu sa četiri unutrašnja dvorišta i četiri ulaza. Na severnoj strani, gde se nalaze lepo uređen park i Plava Fontana je vestibil sa svečanim stepeništem u mermeru, koji vodi do prvog reprezentativnog sprata. Tu su nalaze tri većnice – Zelena i Žuta koje su koristili Veliki župan i Gradonačelnik i treća centralna, najveća i najlepša – svečana Velika većnica koja čini srce Gradske kuće. Ona se koristi za zasedanja Skupštine, koncerte, svadbe i važne skupove. Tu se nalazi šesnaest raskošnih vitraža treperavog kolorita čiji su autori Mikša Rot i slikar Šandor Nađ koji je autor šest vitraža koji se nalaze u bočnim apsidama a koji se smatraju izuzetnim umetničkim delom.

Gradska kuća savremeno koncipirana u skladu sa potrebama vremena i danas zadovoljava mnoge potrebe grada. U njoj se sada nalaze: kabinet Gradonačelnika, Gradska uprava i gradske službe, Istorijski arhiv, butici, banke….

Funkcionalnost i modernost, kao i sinteza različitih grana umetnosti – arhitekture, slikarstva i primenjene umetnosti su verovatno najveće vrednosti ovog objekta ali ono što posetioce ostavlja bez daha je svakako njena bogata ornamentika.  Dekorativnost secesije, ovde je obogaćena romantičarskom notom mađarskog folklora kroz šare stilizovanih cvetova i cvetnog nakita od keramike i kovanog gvožđa. Izrezbareno drvo, mesingani okovi, svetiljke, keramičke eozinske pločice doprinose umetničkoj vrednosti i raskoši ovog jedinstvenog objekta.

Komor i Jakab
Arhitekte Marcel Komor (1868-1944) i Deže Jakab (1864-1932) 1897. godine su se udružili i otvorili projektantski biro u Budimpešti. Ovaj tandem je projektovao građevine širom Ugarske sve do kraja rata 1918. godine. Bili su učenici i sledbenici rodonačelnika mađarske varijante secesije – Edena Lehnera.
Marcel Komor je bio nosilac projekta, zadužen za koncepciju građevine, za organizaciju prostora, funkciju i konstrukciju, dok je Deže Jakab dizajnirao enterijer, projektovao sve do najsitnijih detalja.
Iako broj objekata koji su projektovali u Subotici nije bio velik, svaki od njih je kasnije postao simbol: Sinagoga, Trgovačka banka (danas Korzo 4), Gradska kuća i veliki kompleks objekata na Paliću – Vodotoranj, Velika terasa, Ženski štrand i Spomen česma.

Vreme posete:
za individualne turiste: od utorka do petka u 12:00; za grupe: po najavi
Polazna tačka: Gradska suvenirnica (pored severnog ulaza)